از نزدیک بشناسید
ربع رشیدی در روزگار ایلخانان مجموعه‌ای چندکارکردی در حاشیهٔ تبریز بود؛ نه فقط مدرسه، بلکه بنیادی برای آموزش، درمان، اقامت و فعالیت‌های فرهنگی. منابع تاریخی و وقف‌نامه از کتابخانه، بیمارستان، مدرسه و کارگاه کاغذسازی در کنار فضاهای سکونتی و خدماتی یاد می‌کنند. از کالبد وسیع آن امروز بقایای محدود و لایه‌های باستان‌شناختی باقی مانده است.
این محوطه در شمال‌شرقی شهر، در پهنهٔ تاریخی بیلانکوه و محلهٔ عباسی قرار دارد. بخش‌های قابل‌مشاهده نباید با همهٔ مجموعهٔ قرون‌وسطایی یکی گرفته شوند؛ پژوهش‌های باستان‌شناختی نشان می‌دهد که آثار دوره‌های بعد، از جمله استحکامات متأخر، نیز در محوطه حضور دارند. وقف‌نامهٔ ربع رشیدی، سندی تاریخی جدا از خود محوطه، در سال ۲۰۰۷ در برنامهٔ حافظهٔ جهانی یونسکو ثبت شد.
ربع رشیدی محوطه‌ای تاریخی در محدوده باغمیشه و عباسی است که به یاد مجموعه علمی و خیریه‌ای از دوره ایلخانی شناخته می‌شود. آنچه امروز دیده می‌شود مجموعه‌ای از بقایا و لایه‌های معماری دوره‌های مختلف است، نه بازسازی کامل شهرک اولیه.
پژوهش میدانی دانشگاه بامبرگ و همکاران ایرانی و آلمانی نشانه‌هایی از فازهای مختلف استفاده از محوطه و تأسیسات آبی آن را بررسی کرده است. برای بازدید، شرایط ورود به محوطه و حفاظت از آثار باستانی را از متصدیان محل جویا شوید.
داستان این مکان
این مجموعه به همت خواجه رشیدالدین فضل‌الله در اوایل قرن چهاردهم میلادی شکل گرفت. وقف‌نامه سازوکار اداره و تأمین مالی آن را شرح می‌دهد. پس از مرگ رشیدالدین در ۱۳۱۸ میلادی مجموعه آسیب دید. بقایای کنونی شامل لایه‌های مختلف و استحکامات متأخر نیز هستند و نباید آنها را تماماً بنای اولیه دانست.
پیش از بازدید
- پیش از حرکت، وضعیت دسترسی و امکان ورود را از مرجع میراث فرهنگی محلی پیگیری کنید؛ منابع قدیمی‌تر از محدودیت‌های بازدید هنگام کاوش گفته‌اند و این داده‌ها تضمین‌کنندهٔ وضعیت امروز نیستند.
- محوطه را همچون کاوشگاه فعال و آسیب‌پذیر ببینید: از ورود به بخش‌های بسته، بالا رفتن از دیوارها یا جابه‌جایی قطعات خودداری کنید و فقط مسیر مجاز را دنبال کنید.
- برای پیدا کردن محل، نقشه را روی محلهٔ عباسی و حوالی تقاطع خیابان‌های عباسی و خبازی تنظیم کنید؛ بقایای موجود محدودند و نباید انتظار دیدن بنای دانشگاهیِ کامل را داشت.
- شرایط باز بودن، ورودی و اجازه عکاسی را پیش از حرکت بررسی کنید.
- محوطه باستانی است؛ روی بقایا نروید و مسیرهای تعیین‌شده را رعایت کنید.
ساعت بازدید و هزینه ورودی تأییدشده در این راهنما ثبت نشده است. پیش از حرکت، اطلاعات روز را از مجموعه بررسی کنید.
موقعیت و دسترسی
تبریز، محدوده باغمیشه و عباسی، محوطه ربع رشیدی؛ نشانگر مرکز محوطه باستانی است، نه الزاماً ورودی بازدید.
مسیریابی به این مکان
