طعم و فرهنگ

سفره‌ای با عطر تبریز؛ از کوفته تا قرابیه

چهار طعم برای شناختن بخشی از مهمان‌نوازی و هنر آشپزی شهر.

سفره‌ای با عطر تبریز؛ از کوفته تا قرابیه
عکس: Fabien Dany - www.fabiendany.com / · CC BY-SA 2.5 · تبدیل به WebP و کاهش ابعاد با حفظ نسبت تصویر.
۰۱

کوفته تبریزی

کوفته تبریزی از ترکیب گوشت کوبیده یا چرخ‌کرده، لپه، برنج و سبزی‌های معطر شکل می‌گیرد. درون آن می‌تواند آلو، گردو، پیازداغ یا تخم‌مرغ قرار بگیرد. کوفته در سسی از پیاز و رب گوجه‌فرنگی به‌آرامی می‌پزد؛ ترکیب دقیق سبزی و مواد میانی در هر خانواده متفاوت است.

مهارت در مخلوط‌کردن مواد و حفظ شکل کوفته بخش مهمی از آماده‌سازی آن است. در سفر، از تهیه‌کننده درباره اندازه پرس و مواد میانی بپرسید؛ وجود گردو و تخم‌مرغ برای افراد دارای حساسیت اهمیت دارد.

کوفته در سفره محلی تبریز نماد مهارت آشپزی و مهمان‌نوازی است. دستور آن در خانه‌ها و گردهمایی‌های خانوادگی منتقل شده است؛ تاریخ آغاز دقیق این خوراک را بدون سند تاریخی مستقل قطعی اعلام نمی‌کنیم.

۰۲

قرابیه

قرابیه از شیرینی‌های شناخته‌شده تبریز است و در نوع بادامی آن، بادام آسیاب‌شده، شکر و سفیده تخم‌مرغ نقش اصلی دارند. روی شیرینی معمولاً با مغزها تزیین می‌شود. نمونه‌های مختلف ممکن است در طعم، اندازه و ترکیب مواد تفاوت داشته باشند.

برای خرید سوغات، ترکیب مغزها و شرایط نگهداری را از کارگاه یا فروشنده بپرسید. قرابیه می‌تواند حاوی بادام، پسته و تخم‌مرغ باشد و برای همه حساسیت‌های غذایی مناسب نیست.

قرابیه در پذیرایی و فرهنگ شیرینی‌پزی تبریز جایگاه دارد. این نام و خانواده خوراک در مناطق دیگر هم دیده می‌شود؛ شهرت تبریزی آن به‌معنای انحصاری‌بودن همه گونه‌های قرابیه در این شهر نیست.

۰۳

نوقا

نوقا از خانواده شیرینی‌های نوگات است. سفیده تخم‌مرغ، شکر یا عسل و مغزهایی مانند گردو، بادام یا پسته، ترکیبات رایج آن‌اند. نوع مغز و بافت نوقا در کارگاه‌های مختلف یکسان نیست.

هنگام خرید، به بسته‌بندی، تازگی و شرایط نگهداری درج‌شده روی محصول توجه کنید. نوقا خوراکی شیرین است و ممکن است حاوی تخم‌مرغ و انواع مغزها باشد.

نوقا با سنت شیرینی‌پزی آذربایجان ایران و تبریز پیوند دارد. در پذیرایی و خرید سوغات دیده می‌شود؛ برای ادعای سال پیدایش یا نخستین سازنده، سند مستقل کافی در این راهنما ثبت نشده است.

۰۴

دلمه برگ مو

دلمه برگ مو با پیچیدن مخلوطی از برنج، لپه، سبزی معطر و در بسیاری از دستورها گوشت در برگ جوان انگور آماده می‌شود. طعم چاشنی ممکن است ملس یا ترش باشد؛ برای نمونه ترکیب شکر و سرکه در برخی دستورهای ایرانی استفاده می‌شود.

دلمه در مناطق مختلف ایران و همسایگان آن پخته می‌شود و در آشپزی تبریز نیز جایگاه دارد. تصویر این صفحه نمونه دلمه ایرانی است؛ محل تهیه آن در تبریز تأیید نشده و به‌عنوان عکس یک رستوران تبریزی معرفی نمی‌شود.

آماده‌کردن دلمه نمونه‌ای از آشپزی صبورانه خانگی است و با فصل برگ‌های تازه و پذیرایی خانوادگی پیوند دارد. تنوع دستورهای آن نشان‌دهنده یک سنت خوراکی مشترک منطقه‌ای است، نه خوراکی منحصر به یک شهر.